Fərdi sahibkar VÖEN-i harada qeydiyyata alınır?
Vergi Məcəlləsinin 33-cü maddəsinə əsasən fərdi sahibkar yaşadığı yer üzrə vergi orqanında uçota alınır. Başqa sözlə, vətəndaşın rəsmi yaşayış ünvanı hansı vergi orqanının əhatə dairəsinə daxildirsə, həmin vergi orqanı onun vergi uçotunu aparır. Hazırda elektron qeydiyyat sistemi sayəsində bu proses tam avtomatlaşdırılıb və sahibkarın ayrıca vergi idarəsinə müraciət etməsinə ehtiyac olmur.
Hüquqi şəxslər harada uçota alınır?
Hüquqi şəxslər:
- dövlət qeydiyyatında göstərilən hüquqi ünvan üzrə;
- filial və nümayəndəliklər isə yerləşdiyi ünvan üzrə
vergi uçotuna alınırlar.
Əgər hüquqi şəxsin müxtəlif rayonlarda filialları fəaliyyət göstərirsə, həmin filiallar ayrıca vergi uçotuna götürülə və ayrıca VÖEN ala bilərlər.
Filial və nümayəndəliklərin ayrıca VÖEN-i olurmu?
Bəli.
Vergi Məcəlləsinə əsasən müəyyən hallarda:
- filiallar;
- nümayəndəliklər;
- ayrıca struktur bölmələri
ayrıca vergi uçotuna alınır və onlara ayrıca VÖEN təqdim edilir.
Bu xüsusilə iri müəssisələrin vergi inzibatçılığının düzgün aparılması məqsədi daşıyır.
Sahibkar fəaliyyətə başlamazdan əvvəl VÖEN açmalıdırmı?
Bəli.
Vergi qanunvericiliyinə görə sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamazdan əvvəl vergi uçotuna alınmaq hüquqi öhdəlik hesab olunur.
Praktikada bu o deməkdir ki:
- müqavilə bağlamazdan;
- satış həyata keçirməzdən;
- xidmət göstərməzdən;
- gəlir əldə etməzdən
əvvəl sahibkar VÖEN əldə etməlidir.
Bu, gələcəkdə vergi və inzibati məsuliyyət risklərinin qarşısını alır.
Vergi orqanı özü də VÖEN aça bilərmi?
Bəli.
Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulub ki, şəxs vergi uçotuna alınmalı olduğu halda müraciət etməzsə, vergi orqanı təqdim olunmuş məlumatlar əsasında onu öz təşəbbüsü ilə də uçota ala bilər.
Bundan sonra vergi ödəyicisinə bu barədə rəsmi bildiriş göndərilir.
Bu norma dövlətin vergi nəzarətinin təmin edilməsinə xidmət edir.
VÖEN əldə etdikdən sonra hansı öhdəliklər yaranır?
VÖEN almaq yalnız qeydiyyat demək deyil.
Bundan sonra sahibkar:
- seçdiyi vergi rejiminə uyğun fəaliyyət göstərməli;
- qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda bəyannamələr təqdim etməli;
- vergiləri vaxtında ödəməli;
- vergi uçotunu düzgün aparmalıdır.
Başqa sözlə, VÖEN sahibkara hüquqlar verdiyi kimi, müəyyən hüquqi öhdəliklər də yaradır.
Elektron qaydada VÖEN açmaq mümkündürmü?
Bəli.
Azərbaycan Respublikasında fərdi sahibkar kimi qeydiyyat bir çox hallarda tam elektron qaydada həyata keçirilə bilir.
Elektron qeydiyyat:
- daha sürətlidir;
- dövlət orqanına getməyi tələb etmir;
- qısa müddətdə tamamlanır;
- bütün proses rəqəmsal formada icra edilir.
Lakin qeyd etmək lazımdır ki, xarici vətəndaşların fərdi sahibkar və ya hüquqi şəxs kimi qeydiyyatı üçün qanunvericilikdə ayrıca prosedurlar nəzərdə tutulur və bu hallarda elektron qeydiyyat hər zaman mümkün olmaya bilər.
Vergi uçotu sahibkarlıq fəaliyyətinin əsas hüquqi elementlərindən biridir. VÖEN əldə edilmədən sahibkarlıq fəaliyyətinin qanuni şəkildə həyata keçirilməsi mümkün deyil.
Vergi Məcəlləsinin 33-cü maddəsi vergi ödəyicilərinin hansı hallarda, harada və hansı qaydada uçota alınmasını ətraflı tənzimləyir. Bu qaydalara riayət etmək sahibkarın gələcək fəaliyyətində hüquqi təhlükəsizliyi təmin edir, vergi öhdəliklərinin düzgün icrasına və dövlət orqanları ilə münasibətlərin şəffaf qurulmasına xidmət edir.