Fiziki şəxsin sahibkarlıq fəaliyyətinin müvəqqəti dayandırılması fəaliyyətin müəyyən dövrdə faktiki həyata keçirilmədiyi hallarda vergi uçotu statusunun buna uyğun rəsmiləşdirilməsinə xidmət edən prosedurdur. Bu prosedur VÖEN-in ləğvi və ya sahibkarlıq fəaliyyətinə tam xitam verilməsi demək deyil.
VÖEN-in fəaliyyətinin müvəqqəti dayandırılması nə deməkdir?
Fəaliyyət müvəqqəti dayandırıldıqda vergi ödəyicisi uçotda qalır, lakin onun statusunda fəaliyyətin dayandırıldığı dövr əks olunur. Gələcəkdə sahibkarlıq fəaliyyətini yenidən bərpa etmək mümkündür.
Bu mexanizm mövsümi fəaliyyət, gəlirin müvəqqəti olmaması və ya sahibkarlığın müəyyən müddətə planlı dayandırılması kimi hallarda istifadə oluna bilər.
Dayandırma ilə VÖEN-in bağlanması arasındakı fərq
Müvəqqəti dayandırma sahibkarlıq statusunun gələcəkdə davam etdirilməsi imkanını saxlayır. Fəaliyyətə xitam isə vergi uçotunun bağlanmasına yönələn ayrıca prosedurdur. Buna görə hansı prosedurun seçilməsi sahibkarın gələcək fəaliyyət planından asılıdır.
Müraciətdən əvvəl nələr yoxlanmalıdır?
- vergi uçotunun cari statusu;
- təqdim edilməmiş bəyannamə və hesabatların olub-olmaması;
- mövcud vergi və digər öhdəliklər;
- dayandırılmanın başlanma və nəzərdə tutulan bitmə müddəti.
Fəaliyyətin dayandırılması əvvəlki dövrlər üzrə yaranmış öhdəlikləri avtomatik aradan qaldırmır. Buna görə müraciətdən əvvəl uçot vəziyyətinin yoxlanılması vacibdir.
Dayandırma dövründə hesabat öhdəliyi
Fəaliyyətin dayandırıldığı dövrdə hesabat və vergi öhdəliklərinin həcmi vergi ödəyicisinin statusuna və konkret vergi növünə görə müəyyən edilir. “VÖEN dondurulduqda bütün öhdəliklər avtomatik dayanır” yanaşması bütün hallar üçün tətbiq edilə bilməz.
Fəaliyyət necə bərpa edilir?
Dayandırma müddəti başa çatdıqda və ya sahibkar daha əvvəl fəaliyyətə qayıtmaq istədikdə vergi uçotu üzrə müvafiq bərpa proseduru həyata keçirilir. Zərurət olduqda dayandırma müddətinin uzadılması üçün də ayrıca müraciət tələb oluna bilər.
Vergi borcu olduqda nə baş verir?
Vergi borcunun və ya təqdim edilməmiş hesabatların olması əvvəlki öhdəliklərin hüquqi qüvvəsini saxlayır. Fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması həmin borcu silmir. Buna görə borc, hesabat və uçot vəziyyəti ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması sahibkarlığı tam bağlamadan statusu faktiki vəziyyətə uyğunlaşdırmağa imkan verən prosedurdur. Əsas məsələ müraciətin vaxtında verilməsi və əvvəlki vergi öhdəliklərinin ayrıca nəzarətdə saxlanılmasıdır.
