Vergi güzəştləri sahibkarlıq fəaliyyətinin maliyyə yükünə təsir edən alətlərdən biridir. Lakin hər bir VÖEN sahibi və ya hər bir mikro sahibkar eyni güzəştdən avtomatik istifadə etmir. Güzəştin tətbiqi vergi ödəyicisinin statusundan, fəaliyyət növündən, gəlirin həcmindən və Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan konkret şərtlərdən asılıdır.
Mikro sahibkar üçün 75 faiz güzəştin iki əsas mexanizmi
Vergi Məcəlləsində mikro sahibkar fiziki şəxslər üçün 75 faiz gəlir vergisi güzəşti müxtəlif hüquqi şərtlərlə nəzərdə tutulur. Ümumi mexanizmlərdən birində müvafiq il üzrə orta aylıq muzdlu işçi sayının azı 3 nəfər olması və məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcun olmaması əsas şərtlərdəndir.
2025-ci ildən isə qanunda ayrıca sadalanan müəyyən xidmət sahələrində çalışan mikro sahibkar fiziki şəxslər üçün təqvim ili üzrə həmin fəaliyyətlərdən gəlir 45 000 manatadək olduqda 75 faiz gəlir vergisi azadolması nəzərdə tutulur. Bu xüsusi mexanizmdə 3 muzdlu işçi şərti tətbiq edilmir.
45 000 manatadək gəlir üzrə xüsusi güzəşt hansı məntiqə əsaslanır?
Bu qayda yalnız Vergi Məcəlləsində sadalanan fəaliyyət növlərinə münasibətdə tətbiq edilir. Vergi ödəyicisi eyni zamanda başqa fəaliyyətlə də məşğul olduqda xüsusi güzəştin tətbiqi üçün güzəştli fəaliyyətlərdən əldə edilən illik gəlirin ümumi illik gəlirdə xüsusi çəkisi də qanunda nəzərdə tutulan meyara cavab verməlidir.
Elektron qeydiyyat güzəşti avtomatik yaratmır
Vergi uçotuna elektron qaydada alınmaq sahibkarlığa başlama prosedurunu sadələşdirir, lakin VÖEN-in mövcudluğu özü-özlüyündə vergi güzəşti hüququ yaratmır. Güzəşt yalnız qanundakı şərtlər faktiki olaraq ödənildikdə tətbiq olunur.
Vergi rejimi və fəaliyyət növü niyə vacibdir?
Eyni dövriyyəyə malik iki sahibkarın vergi nəticəsi onların fəaliyyət növü və vergitutma rejiminə görə fərqlənə bilər. Buna görə fəaliyyət kodunun, gəlirin mənbəyinin və tətbiq olunan vergi rejiminin düzgün müəyyən edilməsi vergi güzəştinin hesablanmasında mühüm rol oynayır.
Güzəştdən istifadə etməzdən əvvəl nə yoxlanmalıdır?
- mikro sahibkarlıq meyarlarına uyğunluq;
- güzəştin hansı maddə üzrə tətbiq edilməsi;
- fəaliyyət növünün xüsusi siyahıya daxil olub-olmaması;
- illik gəlirin müvafiq həddi;
- işçi sayı və sosial sığorta borcu şərtinin konkret halda tələb olunub-olunmaması;
- əmtəəsiz əməliyyatların olub-olmaması.
Vergi güzəşti sahibkar üçün əhəmiyyətli üstünlük yarada bilər, lakin düzgün hüquqi əsas seçilmədən yalnız “mikro sahibkar” statusuna istinad etmək kifayət deyil.
