Fiziki şəxsin sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması (VÖEN-in dondurulması) sahibkarlıq fəaliyyətinin müəyyən müddət ərzində faktiki həyata keçirilmədiyi hallarda vergi öhdəliklərinin yaranmasının qarşısının alınması məqsədilə tətbiq edilən inzibati prosedurdur. Vergi uçotunun aktiv saxlanılması fəaliyyət aparılmadığı hallarda belə vergi hesabatlarının təqdim edilməsi öhdəliyinin yaranmasına səbəb ola bilər. Bu səbəbdən sahibkarlıq fəaliyyəti müvəqqəti dayandırıldıqda vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması qanunvericiliyə uyğun və məqsədəuyğun tədbir hesab olunur.

Vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması vergi ödəyicisinin uçot statusunun ləğv edilməsi demək deyil və bu prosedur sahibkarlıq fəaliyyətinin tam bağlanmasından fərqli hüquqi nəticələr yaradır. Bu zaman vergi ödəyicisi uçotda qalmaqda davam edir, lakin fəaliyyət üzrə hesabat təqdim etmək öhdəliyi müvəqqəti olaraq dayandırılır və fəaliyyətin gələcəkdə yenidən bərpa edilməsi imkanı saxlanılır. Bu xüsusiyyət fəaliyyətin davam etdirilməsi perspektivi olan şəxslər üçün vergi uçotunun ləğv edilməsinə alternativ mexanizm kimi çıxış edir.

Sahibkarlıq fəaliyyətinin müvəqqəti dayandırılması əsasən gəlir əldə olunmadığı, fəaliyyətin mövsümi xarakter daşıdığı, müəyyən müddət ərzində fəaliyyətin planlı şəkildə dayandırıldığı və ya gələcəkdə fəaliyyətin yenidən bərpasının nəzərdə tutulduğu hallarda tətbiq olunur. Bu prosedur vergi ödəyicisinin hesabat təqdim etmə öhdəliyindən müvəqqəti azad olunmasına və əlavə inzibati məsuliyyət risklərinin qarşısının alınmasına xidmət edir. Vergi uçotunun vaxtında dayandırılması gələcəkdə yarana biləcək maliyyə sanksiyalarının və inzibati tədbirlərin qarşısını almaq baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması proseduru həyata keçirilərkən vergi ödəyicisinin uçot vəziyyəti əvvəlcədən təhlil edilir, təqdim edilməmiş vergi hesabatlarının olub-olmaması araşdırılır və mövcud vergi öhdəlikləri müəyyənləşdirilir. Bu məlumatlar əsasında qanunvericiliyin tələblərinə uyğun formada elektron müraciət hazırlanaraq təqdim edilir və fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması proseduru icra olunur. Prosedurun düzgün ardıcıllıqla həyata keçirilməsi vergi uçotu üzrə əlavə öhdəliklərin yaranmasının qarşısını almağa imkan verir.

Vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması müraciətdə göstərilən müddət çərçivəsində qüvvədə olur və həmin müddət ərzində sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə hesabat təqdim etmək öhdəliyi tətbiq edilmir. Müddət başa çatdıqdan sonra sahibkarlıq fəaliyyəti bərpa edilə və ya zəruri hallarda əlavə müraciət əsasında fəaliyyətin dayandırılması müddəti uzadıla bilər. Bu baxımdan vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması sahibkarlıq fəaliyyətini bağlamadan qorumağa imkan verən hüquqi mexanizm hesab edilir.

Vergi borcu mövcud olduqda fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması proseduru həyata keçirilərkən əvvəlcə vergi ödəyicisinin uçot vəziyyəti dəqiqləşdirilir və mövcud öhdəliklər qanunvericiliyə uyğun qaydada qiymətləndirilir. Bu mərhələdə təqdim edilməmiş hesabatların və ya digər öhdəliklərin mövcudluğu müəyyən edildikdə onların aradan qaldırılması təmin edilir və bundan sonra fəaliyyətin dayandırılması üzrə müraciət təqdim olunur. Bu yanaşma vergi uçotu üzrə gələcək risklərin minimuma endirilməsinə xidmət edir.

Vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması sahibkarlıq fəaliyyətinin tam ləğv edilməsindən fərqli olaraq vergi ödəyicisinə fəaliyyətini gələcəkdə yenidən bərpa etmək imkanı yaradır və bu səbəbdən fəaliyyətin davam etdirilməsi planlaşdırıldığı hallarda daha uyğun prosedur hesab olunur. Sahibkarlıq fəaliyyətinin faktiki həyata keçirilmədiyi dövrlərdə vergi uçotunun aktiv saxlanılması əlavə hesabat öhdəliklərinin yaranmasına səbəb ola biləcəyindən, belə hallarda fəaliyyətin müvəqqəti dayandırılması vergi öhdəliklərinin düzgün tənzimlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması üzrə müraciətin vaxtında təqdim edilməsi sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı inzibati məsuliyyət risklərinin qarşısının alınmasına, vergi uçotu vəziyyətinin düzgün tənzimlənməsinə və gələcəkdə fəaliyyətin maneəsiz şəkildə bərpa olunmasına imkan yaradır. Bu səbəbdən sahibkarlıq fəaliyyəti müəyyən müddət ərzində həyata keçirilmədiyi hallarda vergi uçotunun müvəqqəti dayandırılması qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq həyata keçirilməsi tövsiyə olunur.