Əmək məzuniyyəti işçinin qanunla qorunan istirahət hüququdur. Praktikada işçi məzuniyyətini təxirə sala və ya müəyyən tarixdə məzuniyyətə çıxmaq istəməyə bilər. Belə vəziyyətdə işəgötürənin hərəkəti məzuniyyət qrafiki, əmək qanunvericiliyində nəzərdə tutulan müddətlər və tərəflərin razılaşması nəzərə alınmaqla müəyyən edilməlidir.
İşçi məzuniyyətdən istifadə etmirsə nə baş verir?
İşçinin məzuniyyət hüququndan uzun müddət istifadə etməməsi həmin hüququn yox olması demək deyil. İşəgötürən də işçinin qanunla müəyyən edilmiş istirahət hüququnun faktiki təmin edilməsinə məsul yanaşmalıdır.
Məzuniyyət qrafikinin rolu
Müəssisədə məzuniyyətlərin növbəliliyi əvvəlcədən planlaşdırıla bilər. Təsdiq edilmiş qrafik iş prosesinin davamlılığı ilə işçinin istirahət hüququnun uzlaşdırılmasına xidmət edir. Məzuniyyətin konkret vaxtı müəyyən edilərkən Əmək Məcəlləsində ayrı-ayrı işçi kateqoriyaları üçün nəzərdə tutulan təminatlar da nəzərə alınmalıdır.
İşəgötürən birtərəfli qaydada məzuniyyət verə bilərmi?
Bu suala bütün hallar üçün sadə “bəli” və ya “xeyr” cavabı vermək düzgün deyil. İşəgötürənin əmri məzuniyyətin rəsmiləşdirilməsi üçün tələb olunan sənəddir, lakin məzuniyyətin vaxtının müəyyən edilməsi zamanı qanunun tələbləri, təsdiqlənmiş növbəlilik və tətbiq olunan hallarda tərəflərin razılaşması nəzərə alınmalıdır.
İşçinin sadəcə ərizə yazmaması onun məzuniyyət hüququnun aradan qalxması və ya işəgötürənin istənilən tarixi sərbəst seçməsi demək deyil.
Məzuniyyət başqa vaxta keçirilə bilərmi?
Qanunvericiliyin imkan verdiyi hallarda məzuniyyətin vaxtı dəyişdirilə bilər. Bu zaman işçinin hüquqlarının pisləşdirilməməsi, məzuniyyətin qanunda nəzərdə tutulan qaydada verilməsi və dəyişikliklərin düzgün sənədləşdirilməsi vacibdir.
Məzuniyyətin rəsmiləşdirilməsi
- məzuniyyətin hüquqi əsası və müddəti müəyyən edilir;
- zəruri bildiriş və razılaşmalar sənədləşdirilir;
- işəgötürənin əmri rəsmiləşdirilir;
- məzuniyyət haqqı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada hesablanır və ödənilir.
İşəgötürən üçün risklər
İşçinin məzuniyyət hüququnun faktiki təmin edilməməsi, məzuniyyətin qanuna zidd şəkildə davamlı təxirə salınması və ya rəsmiləşdirmə qaydalarının pozulması əmək qanunvericiliyi baxımından məsuliyyət riski yarada bilər.
Ona görə konkret əmək münasibətində məzuniyyətin vaxtı və rəsmiləşdirilməsi işçinin ərizə verib-verməməsindən daha geniş hüquqi çərçivədə qiymətləndirilməlidir.
