Vergi Məcəlləsində mikro sahibkar fiziki şəxslər üçün 75 faiz gəlir vergisi güzəşti nəzərdə tutulur. Lakin “75 faiz güzəşt” ifadəsi altında fərqli şərtlərə malik iki mexanizmi ayırmaq vacibdir.
Birinci mexanizm: işçi sayı və sosial sığorta şərti
Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu maddəsinə əsasən, müvafiq il üzrə orta aylıq muzdlu işçi sayı 3 nəfərdən az olmayan və məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcu olmayan mikro sahibkarlıq subyekti olan fərdi sahibkarların sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdikləri gəlirin 75 faizi gəlir vergisindən azad edilir.
İkinci mexanizm: müəyyən xidmət sahələri və 45 000 manat həddi
2025-ci il yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-1-ci maddəsində göstərilən fəaliyyət növləri ilə məşğul olan fiziki şəxslərin həmin fəaliyyətlərdən təqvim ili üzrə əldə etdikləri gəlir, xərclər nəzərə alınmadan, 45 000 manatadək olduqda həmin gəlirin 75 faizi gəlir vergisindən azaddır. Bu halda 3 muzdlu işçi şərti tətbiq edilmir.
45 000 manatlıq xüsusi güzəşt hansı fəaliyyətlərə aiddir?
Qanunda göstərilən fəaliyyətlərə, digər şərtlər də nəzərə alınmaqla, proqram təminatının hazırlanması, layihə-dizayn və dekorasiya, tərcümə, reklam və marketinq, elmi tədqiqat və araşdırma, təhsil, elm, mədəniyyət və idman sahəsində xidmətlər, hüquq xidmətləri, sərbəst auditor fəaliyyəti, mühasibat və maliyyə məsləhəti, jurnalistika, bazar konyunkturunun öyrənilməsi, qiymətləndirmə, müəyyən kuryer fəaliyyəti və turizm bələdçiliyi kimi xidmətlər daxildir.
Başqa fəaliyyət də varsa nə baş verir?
102.1.30-1-də nəzərdə tutulan fəaliyyətlə yanaşı başqa fəaliyyət də həyata keçirilirsə, xüsusi güzəştdən istifadə üçün güzəştli fəaliyyətlərdən əldə olunan illik gəlirin ümumi illik gəlirdə xüsusi çəkisi qanunda nəzərdə tutulan minimum həddən aşağı olmamalıdır.
Əmtəəsiz əməliyyatlar üzrə məhdudiyyət
Vergi ödəyicisinin əmtəəsiz əməliyyatlarından yaranan gəlirlərinə 102.1.30-1 üzrə güzəşt tətbiq edilmir. Buna görə yalnız fəaliyyət koduna baxmaq kifayət deyil; gəlirin hansı əməliyyatdan yarandığı da yoxlanmalıdır.
Güzəşt avtomatik tətbiq edilirmi?
Xeyr. Mikro sahibkar statusu güzəşt üçün başlanğıc meyarlardan biri olsa da, konkret maddənin bütün şərtləri ayrıca təmin edilməlidir. Fəaliyyət növü, gəlir həddi, işçi sayı, sosial sığorta borcu və gəlirin strukturu hansı güzəşt mexanizminin tətbiq olunduğundan asılı olaraq qiymətləndirilir.
Yekun
75 faiz gəlir vergisi güzəştini düzgün tətbiq etmək üçün əvvəlcə sahibkarın 102.1.30, yoxsa 102.1.30-1 üzrə şərtlərə uyğunluğu müəyyən edilməlidir. Bu iki mexanizmin şərtlərini bir-birinə qarışdırmaq verginin səhv hesablanmasına səbəb ola bilər.
