Şərh yazın / Faydalı / Mənbə

Vergi orqanının sahibkarlıq subyektində yoxlama müddəti necə müəyyən edilir?

Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün ən çox maraq doğuran məsələlərdən biri vergi yoxlamalarının müddətidir. Xüsusilə yeni biznes qurmaq və vöen açmaq istəyən şəxslər vergi nəzarətinin necə həyata keçirildiyini əvvəlcədən bilmək istəyirlər.

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən, sahibkarlıq subyektlərində aparılan vergi yoxlamalarının müddəti qanunla məhdudlaşdırılmışdır və bu müddətlər sahibkarların hüquqlarının qorunması məqsədi daşıyır.

Vergi yoxlamalarının hüquqi əsasları

Vergi yoxlamalarının aparılması və müddətinin müəyyən edilməsi aşağıdakı qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir:

Bu qanunvericilik aktlarına əsasən vergi orqanları sahibkarlıq fəaliyyətinə müdaxilə edərkən müəyyən edilmiş müddət və prosedurlara riayət etməlidirlər.

Vergi yoxlamasının müddəti neçə gündür?

Qanunvericiliyə əsasən planlı və növbədənkənar yoxlamaların müddəti sahibkarlıq subyektinin ölçüsündən asılı olaraq müəyyən edilir.

İri sahibkarlıq subyektləri

İri sahibkarlıq subyektlərində vergi yoxlamasının müddəti 10 iş günündən artıq ola bilməz.

Orta, kiçik və mikro sahibkarlar

Orta, kiçik və mikro sahibkarlıq subyektlərində yoxlamanın müddəti 5 iş günündən artıq olmamalıdır.

Bu müddətlər sahibkarların fəaliyyətinin uzun müddət dayandırılmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

Növbədənkənar vergi yoxlaması nə qədər davam edə bilər?

Bəzi hallarda vergi orqanı növbədənkənar yoxlama həyata keçirə bilər. Bu yoxlamalar aşağıdakı hallarda aparıla bilər:

  • vergi qanunvericiliyinin pozulması barədə məlumat olduqda
  • risk əsaslı nəzarət tədbirləri zamanı
  • sahibkarın müraciəti əsasında

Bu zaman da yoxlamanın müddəti qanunla müəyyən edilmiş maksimum həddi keçməməlidir.

Səyyar vergi yoxlamasının maksimum müddəti

Vergi Məcəlləsinin müvafiq maddəsinə əsasən səyyar vergi yoxlaması adətən 30 gündən çox davam etməməlidir.

Lakin xüsusi hallarda və əsaslandırılmış qərar olduqda yuxarı vergi orqanı tərəfindən bu müddət 90 günədək uzadıla bilər.

Sahibkarların hüquqları

Vergi yoxlaması aparılarkən sahibkarların bir sıra hüquqları vardır:

  • yoxlama aparılması barədə rəsmi qərarla tanış olmaq
  • yoxlamanın müddətinə nəzarət etmək
  • qanunsuz yoxlamadan şikayət etmək
  • yoxlama nəticələri ilə razılaşmadıqda etiraz vermək

Bu hüquqlar sahibkarların fəaliyyətinin qanunsuz müdaxilələrdən qorunmasına xidmət edir.

Yeni sahibkarlar üçün vacib məqam

Biznes fəaliyyətinə başlamaq istəyən şəxslər üçün ilk addım vöen qeydiyyatıdır. Hazırda onlayn vöen açmaq prosesi elektron qaydada həyata keçirilə bilir və sahibkarlar qısa müddətdə fəaliyyətə başlaya bilirlər.

Doğru vöen açmaq və vergi uçotuna düzgün qeydiyyat gələcəkdə vergi yoxlamaları zamanı risklərin azalmasına kömək edir.

Vergi orqanlarının sahibkarlıq subyektlərində yoxlama aparması qanunla müəyyən edilmiş müddətlər çərçivəsində həyata keçirilir. Bu müddətlər sahibkarların hüquqlarının qorunması və biznes fəaliyyətinin maneəsiz davam etməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Yeni biznes qurmaq istəyən şəxslər isə ilk növbədə vöen açmaq, vergi uçotuna qeydiyyatdan keçmək və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun fəaliyyət göstərmək barədə məlumatlı olmalıdırlar.