Azərbaycanda bazarlarda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün vergi qanunvericiliyinə əməl etmək məcburidir. Xüsusilə vöen qeydiyyatı olmadan fəaliyyət göstərmək həm qanun pozuntusu hesab olunur, həm də ciddi maliyyə sanksiyalarına səbəb ola bilər.

Vergi qanunvericiliyinin əsas məqsədi bazarlarda qeyri-rəsmi iqtisadi fəaliyyətin qarşısını almaq, vergi intizamını gücləndirmək və sahibkarların fəaliyyətini şəffaflaşdırmaqdır.

Bu səbəbdən bazarlarda ticarət fəaliyyəti göstərən şəxslərin vergi uçotuna alınması və VÖEN əldə etməsi qanunla tələb olunur.

Bazarlarda sahibkarların vergi qeydiyyatı niyə vacibdir?

Vergi Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə əsasən bazarlarda sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən obyektlər və ticarət subyektləri vergi uçotuna alınmalıdır.

Bu o deməkdir ki:

• bazarda fəaliyyət göstərən hər bir sahibkar vöen açmaq məcburiyyətindədir
• fəaliyyət göstərdiyi obyekt vergi uçotunda qeydiyyatda olmalıdır
• bazar administrasiyası qeydiyyatsız fəaliyyətə icazə verməməlidir

Bu qaydalar bazarlarda fəaliyyətin hüquqi çərçivədə həyata keçirilməsi üçün tətbiq olunur.

Bazar rəhbərliyinin və icarəyə verən şəxslərin məsuliyyəti

Qanunvericiliyə görə bazarların mülkiyyətçiləri və idarəediciləri də müəyyən məsuliyyət daşıyırlar.

Onların əsas vəzifələri bunlardır:

• bazarda fəaliyyət göstərən obyektlərin vergi uçotunda olmasına nəzarət etmək
• qeydiyyatsız sahibkarlıq fəaliyyətinə imkan verməmək
• ticarət obyektinin giriş hissəsində sahibkarın VÖEN məlumatını göstərmək

Bu qaydalar bazarlarda fəaliyyət göstərən bütün sahibkarlar üçün şəffaf və qanuni mühit yaratmaq məqsədi daşıyır.

VÖEN olmadan bazarda fəaliyyət göstərməyin cərimələri

Əgər bazarda fəaliyyət göstərən sahibkar vergi uçotuna alınmayıbsa və VÖEN-siz fəaliyyət göstərirsə, bu zaman vergi orqanları tərəfindən maliyyə sanksiyaları tətbiq oluna bilər.

Vergi Məcəlləsinə əsasən belə hallarda aşağıdakı cərimələr tətbiq edilir:

• birinci dəfə aşkar edildikdə – 2.000 manat
• ikinci dəfə aşkar edildikdə – 4.000 manat
• üçüncü və daha çox dəfə aşkar edildikdə – 6.000 manat

Bu cərimələr bazarlarda qeyri-rəsmi fəaliyyətin qarşısını almaq məqsədi daşıyır.

VÖEN məlumatının açıq şəkildə göstərilməsi tələbi

Vergi qanunvericiliyinə əsasən bazarda fəaliyyət göstərən sahibkarların VÖEN məlumatı açıq şəkildə göstərilməlidir.

Bu məlumat:

• ticarət obyektinin girişində
• müştərilərin görə biləcəyi yerdə
• açıq və vizual formada

yerləşdirilməlidir.

Bu norma həm vergi nəzarətini asanlaşdırır, həm də alıcılar üçün sahibkarın rəsmi fəaliyyət göstərdiyini göstərir.

Vergi nəzarəti necə həyata keçirilir?

Vergi orqanları bazarlarda operativ vergi nəzarəti tədbirləri həyata keçirə bilər.

Bu yoxlamalar zamanı aşağıdakılar araşdırılır:

• sahibkarın vöen qeydiyyatı olub-olmaması
• ticarət obyektinin vergi uçotunda olub-olmaması
• vergi məlumatlarının obyektin girişində göstərilməsi
• sahibkarlıq fəaliyyətinin qanunauyğunluğu

Əgər qanun pozuntusu aşkar olunarsa, müvafiq maliyyə sanksiyaları tətbiq olunur.

Bazarda fəaliyyətə başlamaq üçün ilk addım: VÖEN açmaq

Bazarda ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyən şəxslər ilk növbədə vergi uçotuna alınmalıdırlar.

Hazırda onlayn vöen açmaq proseduru kifayət qədər sadədir və qısa müddətdə həyata keçirilə bilər.

VÖEN qeydiyyatı sahibkara aşağıdakı imkanları yaradır:

• fəaliyyətini qanuni şəkildə həyata keçirmək
• vergi uçotu aparmaq
• rəsmi müqavilələr bağlamaq
• bank əməliyyatları aparmaq

Bazarlarda sahibkarlıq fəaliyyəti yalnız vergi uçotuna alınmış şəxslər tərəfindən həyata keçirilməlidir. VÖEN olmadan fəaliyyət göstərmək həm qanun pozuntusu hesab olunur, həm də ciddi maliyyə cərimələri ilə nəticələnə bilər.

Bu səbəbdən bazarda ticarətə başlamaq istəyən şəxslər əvvəlcə vöen açmaq, vergi uçotuna qeydiyyatdan keçmək və fəaliyyətlərini qanunvericiliyin tələblərinə uyğun təşkil etməlidirlər.